Met strategie naar blijvend succes in online poker – meld je nu gratis aan!

De beste strategieën Met de juiste strategie wordt poker een kinderspel. Onze auteurs tonen jou stap voor stap hoe het moet.

De knapste koppen Leer van en samen met internationaal succesvolle pokerpro's, in onze live coachings en op het forum.

Gratis pokergeld PokerStrategy.com kost je niets. Er ligt zelfs gratis pokergeld op je te wachten.

Ben je al lid van PokerStrategy.com? Log hier in

StrategieMindset & Psychologie

Gokverslaving - Oorzaken, gevolgen en de weg eruit

Introductie

In dit artikel
  • Gokverslaving
  • De gevolgen
  • Zelftest

Inleiding

Vertaling van een Duits artikel van dr. Med. Thorsten Heedt, medisch specialist voor psychotherapeutische geneeskunde, gespecialiseerd in de behandeling van posttraumatische ziektes.

Of je nu verslaafd bent aan alcohol, heroïne, nicotine of gokspelen, het volgende hebben al deze verslavingen gemeen:

  • Bij langdurig gebruik wordt het verslaving veroorzakende middel dwangmatig geconsumeerd, ook wanneer er geen genot meer met het gebruik verbonden is.
  • Het gebruik van het middel leidt tot een toenemend verlies van controle.
  • Het verslavende middel wordt gebruikt om uit de dagelijkse realiteit te ontsnappen.
  • Uiteindelijk blijf je er mee doorgaan, hoewel tal van negatieve gevolgen of schadelijke effecten voor je gezondheid zijn opgetreden.

Dit artikel gaat in op gokverslaving, het ontstaan ervan, hoe je vaststelt of je aan gokverslaving leidt en waar je hulp kunt zoeken.

Wat is gokverslaving?

In de ICD-10, de internationale standaard voor het classificeren van ziekten, wordt het  pathologische spelen onder de "abnormale gewoontes en storingen van de controle over impulsen" gerangschikt en als volgt gedefinieerd:

"Het ziektebeeld bestaat uit geregeld en herhaald gokken, op zodanige wijze dat de leefwijze van de patiënt beheerst en tot een verval van sociale, beroepsmatige, materiële en familiaire waarden en verplichtingen leidt."

Uitgesloten wordt het overvloedige spelen door manische patiënten. Een manie is een zelfstandig ziektebeeld, dat met sterke prikkels, innerlijke drift, een ongegronde euforische stemming en rusteloze gedrevenheid gepaard gaat. Eveneens uitgesloten van gokverslaving is gokken bij een asociale persoonlijkheidsstoornis, die door een verwaarlozing van sociale verplichtingen en een stuitend gebrek aan empathie voor anderen gekenmerkt wordt, wat je bijvoorbeeld ziet bij gedetineerden.

Het ziekelijk gokken kenmerkt zich door voortdurend, terugkerend en vaak nog groeiend gokgedrag, ondanks negatieve persoonlijke en sociale gevolgen, zoals schulden, ontwrichting van familiebanden en nalatigheid bij de beroepsmatige ontwikkeling.

Om van ziekelijk gokken te spreken moeten twee of drie episodes van pathologisch spelen binnen een periode van iedere keer minstens een jaar plaatsvinden.

In een andere veelvoorkomende classificatie van ziektes, de "DSM-IV" worden daar nog de vertekende denkpatronen aan toegevoegd, die typerend voor gokkers zijn:

  • Het bijzondere belang van geld voor de gokker.
  • Het prestatiegerichte denken ten opzichte van anderen.
  • De rusteloosheid van de gokker.
  • De overmatige behoefte aan sociale erkenning.
  • Een neiging tot overdreven hard werken.
  • Het vaak optreden door stressveroorzaakte psychosomatische ziekten.

Hoe ontstaat gokverslaving?

De problematiek

Het ontstaan van gokverslaving is een complex gebeuren, waarin talrijke factoren een rol spelen. Van belangrijke betekenis zijn:

  • Een ingrijpende verstoring van de eigenwaarde ("narcistische" stoornis)
  • Een contactstoornis
  • Verstoorde regulering van stimulerende prikkels

Verstoorde eigenwaarde
Van bijzondere betekenis is de fundamentele verstoring van de eigenwaarde, waarbij de eigen persoon als leegte of als een nul wordt beschreven. De eigen diepgewortelde, uit de kindsheid afkomstige gevoelens van minderwaardigheid worden door grootheidswaanzin en fantasieën gecompenseerd.

De aanvankelijke winsten versterken de eigen waarde, bevestigen dat je iets bijzonders bent. Vaak begint het met een "big win", een snelle en gemakkelijk ogende winst, het startschot voor een vlucht in een fantasiewereld.

 

Hechtingsstoornis
De Britse kinderpsychiater John Bowlby heeft in de jaren zestig de gehechtheidstheorie ontwikkeld. Hij stelde vast dat afhankelijk van de fijngevoeligheid van de moeder en de capaciteit tot een sensitieve houding voor de signalen van het jonge kind, er verschillende hechtingstypen ontstaan.

Bij het "vermijdend gehechte" hechtingstype zijn bijvoorbeeld kinderen onzeker over de beschikbaarheid van de opvoeder voor hen. Ze verwachten dat hun wensen in principe afgekeurd worden. Dit zie je veel terug bij kinderen die vaak afgewezen zijn. Kinderen met een dergelijk hechtingstype zijn over het algemeen gevoeliger voor psychische stoornissen, dan kinderen met het "veilig gehechte" hechtingstype. Gokkers hebben vaker dit "vermijdend gehechte" hechtingstype.

Bij gokverslaafden tref je bovendien vaak een "gebroken gezin"-situatie aan, vooral met een verstoorde vaderrelatie. Ook tref je vaak misbruik-ervaringen in de voorgeschiedenis van de gokverslaafde aan.

Verstoorde regulering van stimulerende prikkels
Het niet op de juiste manier om kunnen gaan met innerlijke inspanning en opwinding, laat zich bijvoorbeeld zien door de grote rusteloosheid van gokkers. Het streven naar succes en winst, het verdrijven van verveling of de verwerking van negatieve gevoelens, bijvoorbeeld na een scheiding, is in het begin vaak de motivatie om te gaan gokken. Allengs raakt de gokker in een vicieuze cirkel, waarvan de hele leefwereld de dupe wordt.

De gokker raakt in een prettige, opgewonden staat tijdens het gokken en probeert excuses en logische verklaringen te vinden voor zijn ongecontroleerde gokken. Er kan bijgeloof en magisch denken ontstaan. In toenemende mate raakt hij in een fantasiewereld, vol met almacht- en winstfantasieën.  Hij vervreemdt van zijn directe omgeving, hij vereenzaamt langzamerhand. Verstoorde denkpatronen doen hun intrede. Het gokken wordt uiteindelijk de voornaamste bezigheid in het leven, de ontwikkeling leidt tot lichamelijk, persoonlijk en sociaal verval.

De gokker onderscheidt zich door de verminderde controle van impulsen, dat wil zeggen, aan de prikkel om te gokken kan geen weerstand geboden worden, zoals de alcoholverslaafde na ontslag uit de afkickkliniek vaak niet opnieuw de greep naar de fles kan weerstaan. Ondanks de talrijke negatieve gevolgen, versterkt het verlangen om spanningen door gokken te willen verminderen zich in toenemende mate .

Het heeft ook een neurobiologische basis. Het beloningssysteem in de hersenen (mesolimbisch systeem) wordt chronisch overprikkeld, wat tot een tegenreactie van de hersenen leidt. Ter bescherming tegen de schadelijke overprikkeling, wordt de beloningsprikkeling minder steeds aangesproken. Gewenning (adaptatie) doet zijn intrede. Om dan nog een keer de gewenste kick te beleven, moeten de ingezette geldbedragen hoger worden, of er moet vaker gespeeld worden. De meest verslavende kick is trouwens het moment van de showdown.

Vertekende denkpatronen

Talrijke verstoorde, irrationele instellingen zijn typisch voor een gokker:

  • De illusie van controle

    Kenmerkend is de aanname, dat bij gokken een grotere persoonlijke invloed mogelijk is, dan in werkelijkheid het geval is. Winsten worden toegeschreven aan de eigen vaardigheid, verliezen aan ongelukkige omstandigheden.

  • Het Monte Carlo effect ("gamblers fallacy")

    Op basis van de frequentie van eerdere gebeurtenissen worden conclusies getrokken over toekomstige gebeurtenissen (bijvoorbeeld bij roulette: drie keer achter elkaar kwam zwart, dus nu moet de kans dat rood komt wel groter worden).

  • Foutieve inschatting van de winstkansen

    De speler overschat vaak op onrealistische wijze zijn kansen op winst. Zo gaat bijvoorbeeld 98% van de inzetten bij de Lotto compleet verloren.

  • De bijna voltreffer ("cognitive regret and near miss")

    Dit doet zich bijvoorbeeld voor, als men bij een fruitautomaat drie maal hetzelfde symbool moet krijgen om te winnen, maar men heeft er maar twee. Gevolg:  "Ik heb het maar net gemist. Ik moet wel verder spelen!"

  • De opsluiting ("entrapment")

    Hiermee wordt het vasthouden aan een foutieve beslissing bedoeld, om de reeds gedane investering te rechtvaardigen:  "Oké, ik zal wel verliezen, maar ik ben al tot de turn meegegaan, nu wil ik de river ook zien."

Het is bewezen dat tijdens het gokken een zeer groot aandeel aan foutieve denkpatronen ontstaan.

Wie loopt gevaar?

De belangrijkste slachtoffers zijn uiteraard veelal mannelijke, alleenlevende patiënten in de grote steden met een piek in de leeftijdsklasse van rond de dertig jaar. Het begin van de verslaving ligt meestal in de tiernerjaren, maar bij vrouwen daarentegen begint het vaak op middelbare leeftijd. Wanneer ze onder behandeling komen, hebben ze vaak hoge schulden, zijn ze suïcidaal en zijn ze al op het criminele pad, bijvoorbeeld om aan geld te komen voor het gokken. Een groot deel (ongeveer 1/3) van de verslaafden lijdt ook aan een afhankelijkheid van bepaalde stoffen, bijvoorbeeld alcoholisme of heroïneverslaving.

In de loop van hun leven vertoont ongeveer 2-3% van de bevolking een problematisch, en circa 1% een ziekelijk, gokgedrag. Er bestaat een correlatie tussen de beschikbaarheid van gokmogelijkheden (meetbaar aan het aantal fruitautomaten per 1.000 inwoners) en het voorkomen van pathologische gokkers.

De veroorzaker kan winstervaring in het begin zijn ("big win") maar ook een belastende gebeurtenis zoals relatieproblemen, een echtscheiding, zwangerschap van de partner of beroepsmatige veranderingen.

Opvallend is de hoge comorbiditeit (tegelijkertijd voorkomen van andere ziekten). Zo hebben bijvoorbeeld tot wel 50% van de gokverslaafden last van depressieve stoornissen, wat zich uit in slechte motivatie, bedrukte stemming en verlies van interesse.

25% van de gokkers onder behandeling heeft al minstens één zelfmoordpoging gedaan. Heel opvallend is het regelmatig optreden van persoonlijkheidsstoornissen bij meer dan 90% van de gokkers. Een persoonlijkheidsstoornis uit zich door een voortdurend afwijkend gedragspatroon met een aanvang in de kindsheid of puberteit, dat leidt tot grote problemen bij sociale contacten. Zeer vaak treedt de narcistische persoonlijkheidsstoring op, die getypeerd wordt door een geweldig gevoel van de eigen belangrijkheid. De patiënt overdrijft continu de eigen prestaties en talenten, gaat erg op in fantasieën over onbegrensde successen, macht, glans, schoonheid of de ideale liefde, gelooft dat hijzelf bijzonder uniek is, en hij zoekt naar overmatige bewondering.

Deze narcistische persoonlijkheidsstoornis is moeilijk te behandelen omdat de patient neigt naar het onderwaarderen van de therapeut of naar het afbreken van de behandeling, wanneer deze hem niet bevestigt in zijn gefantaseerde grootsheid.

Welke gevolgen heeft gokverslaving?

Er ontwikkelt zich een individuele zelfversterkende dynamiek die typisch is voor een verslaving en ingrijpt in het hele privéleven. Uiteindelijk heeft men nog maar beperkte mogelijkheden om het eigen doen en laten onder controle te houden.

Dergelijke dynamiek kun je herkennen aan pogingen om opgelopen verliezen goed te maken door hogere inzetten, het chasen, bij poker ook wel op tilt gaan genoemd.

Er ontstaat een verdergaande sociale isolering. Er ontwikkelen zich schuld- en schaamtegevoelens, het gokken wordt geheim gehouden. Men integreert meer en meer in een bepaald gokkersmilieu met een voor gokkers typerende levensstijl, die bovenal stoelt op een directe voorziening in de behoeftes. Dat kan leiden tot criminele activiteiten om aan geld voor het gokken te komen.

Uiteindelijk kan hieruit de financiële ruïne ontstaan, het verlies van de steun van de familie en de bedreiging van het beroepsmatige bestaan. Opnames in
psychiatrische instellingen na pogingen tot zelfmoord kunnen volgen, men kan een crimineel worden.

Lichamelijk zijn de gevolgen van het rusteloze, voortdurende gokken zichtbaar middels verschillende psychosomatische symptomen, tot maagzweren, hoofdpijnen en hartinfarcten aan toe.

Hoe stel ik vast of ik verslaafd ben?

Er zijn een aantal vragenlijsten en testen om te onderzoeken of sprake is van een gokverslaving en om het pathologische gokken te onderscheiden van andere vormen van gokken, zoals sociale gokspelletjes, professionele gokspellen, gokken bij manische episodes, gokken bij een antisociale persoonlijkheid, pathologisch PC-gebruik (gaming, chatting, surfing).

Wereldwijd wordt de SOGS (South Oaks Gamblings Screen) het meest gebruikt. Er zijn echter vele andere testen. Uiteindelijk onderzoeken al deze testen of men de capaciteiten bezit de aandrang tot gokken onder controle te houden en met gokken op te houden, wanneeer negatieve gevolgen optreden (bijvoorbeeld uitputting). Ook wordt gekeken of de in het vorige hoofdstuk genoemde narcistische problematiek een rol speelt, of duidelijke problemen zoals schulden dreigen, of aan het ontstaan zijn, en of de gokker van plan is criminele activiteiten te ondernemen om aan het geld te komen.

Zelftest

Om een eenvoudige inschatting te maken of men eventueel gokverslaafd is, bieden we je de volgende zelftest aan. Het is een vragenlijst met 19 vragen, die je met "ja" of "nee" moet beantwoorden. Wanneer je meer dan zeven vragen met "ja" beantwoordt, dan ben je mogelijk gokverslaafd.

1. Heb je wel eens gespeeld tot je geld op was?

2. Heb je wel eens geld geleend om te kunnen gokken?

3. Heb je wel eens voor of vanwege gokken een krediet opgenomen?

4. Overschrijdt je regelmatig je zelfopgelegde grenzen qua tijd of financiën voor het gokken?

5. Is de gedachte om op illegale wjze aan geld te komen wel eens in je opgekomen?

6. Denk je vaak aan gokken?

7. Heb je wel eens geld gestolen om te gokken?

8. Kun je je slecht op andere dingen dan gokken concentreren?

9. Word je onrustig of agressief als je niet kunt gokken?

10. Lijkt het normale leven je saai, vergeleken met het gokken?

11. Ben je minder geïnteresseerd in wat er om je heen gebeurt?

12. Gok je, om verliezen te compenseren?

13. Hou je voor je familie en vrienden geheim hoeveel je gokt en hoeveel je al verloren hebt?

14. Heb je vaak een slecht geweten nadat je gegokt hebt?

15. Is het al voorgekomen, dat je doorging met gokken, hoewel je wist dat je jezelf of anderen beschadigde?

16. Heb je wel eens gegokt om je stemming te verbeteren en problemen uit de weg te gaan?

17. Heeft je gokken al geleidt tot ruzie of problemen in je familie?

18. Heb je wel eens werk of school verzuimd om te kunnen gokken?

19. Heb je wel eens vanwege je gokken aan zelfmoord gedacht of een poging daartoe ondernomen?

Wat moet je doen bij gokverslaving?

Eerst moet duidelijk worden of het werkelijk om gokgedrag met een ziektebeeld gaat. Daarvoor moet je je wenden tot een gespecialiseerde instantie, bijvoorbeeld GGZ.

Vervolgens kun je kiezen tussen ambulante en stationaire (middels opname) behandeling. Wanneer de patiënt nog goed sociaal geïntegreerd is en de gokverslaving nog niet heel ver gevorderd is, is een bezoek aan een verslavingszorg instelling of ambulante psychotherapie bij een psycholoog of een medisch psychotherapeut een mogelijkheid.

Bij een ernstige stoornis, waarbij opname noodzakelijk is, moet gekozen worden tussen een psychiatrische kliniek en een verslavingszorginstelling. Wanneer de psychosociale gevolgen nog niet zo ernstig zijn of het gokgedrag is ontstaan in reactie op een acute, belastende gebeurtenis (zoals een scheiding, verlies van de baan), dan is een gespecialiseerde psychosomatische kliniek aangewezen.

Bij gevorderde individuele zelfversterkende dynamiek die typisch is voor een verslaving, moet een specialistische kliniek voor verslavingszorg gezocht worden. Wanneer bovendien een afhankelijkheid van bepaalde stoffen bestaat, zoals alcoholisme of een drugsverslaving, moet eerst een afkickbehandeling gedaan worden in een psychiatrische kliniek.

In de regel is een contractuele afspraak over geheelonthouding van gokken onderdeel van de therapie. Normaliter is het verminderen van het gokken namelijk onvoldoende. Bij volledige abstinentie openbaart zich bovendien de onderliggende problematiek, die dan meestal duidelijk naar buiten komt en waarvoor de verslaafde eigenlijk het verslavende middel gebruikt. Er bestaan op dieptepsychologie gebaseerde instellingen en gedragstherapeutisch geörienteerde.

In elk geval is het belangrijk om in de therapie precies te bepalen welke rol en functie het gokgedrag vervult, de verandering door de typische verstoorde denkpatronen te bespreken en een aanpak uit te werken om terugval te voorkomen. Aan alle verstoorde gebieden (stoornis van de eigenwaarderegulering, de gevoelsregulering, het relatiegedrag) moet gewerkt worden. De relatiegedragsstoornis is bijzonder goed in een groepstherapie te behandelen.

Van belang is met name ook het rekening houden met de schuldenproblematiek, hier niet van weg te kijken en het niet samen met de patiënt te miskennen, maar een geld- en schuldenmanagement voor hem uit te werken. De verwanten moeten in de regel betrokken worden, omdat zij natuurlijk vaak de patiënt in zijn pathologische gokken nog versterken door het overnemen van de schulden.

Waar vind ik hulp?

Op de internetpagina www.ggznederland.nl van GGZ Nederland kun je zoeken naar een GGZ-instelling bij jou in de buurt. Andere nuttige internetpagina's zijn: www.gokhulpverlening.nl en www.agog.nl en www.gokverslaving.nl.

Op de meeste pokerrooms kun je bovendien een tijdelijk of permanent toegangsverbod laten instellen.

Je kunt ook bellen met AGOG: 0900 2177721 - €0,10 per minuut

Men blijft anoniem. Ook verwanten kunnen bellen.
 

Reacties (3)

#1 pike107, 03/11/11 08.16

Als je verantwoord pokert is het in mijn ogen niet echt gokken... <br /> <br /> Verslaafd kan je er wel aan raken. Net als aan andere games ik zie het liever als gameverslaafd.

#2 Lanfear81, 08/11/11 10.24

True, daar heb je gelijk in. Wat dat betreft is de verslavingsfactor hetzelfde als bij alle andere games, bijvoorbeeld World of Warcraft.

#3 Sansens, 04/02/14 13.13

Is gok verslaafd wanneer je verlies begint te maken en dat niet meer onder controle hebt? En kun je dan stellen dat wanneer je veel pokert, maar je jouw bankroll stabiel kunt houden of zelf doet toenemen je gewoon graag speelt en geen gokverslaving hebt?